O cinema oriental sempre produxo en occidente moita impresión a nivel visual, xa nos 50, Kurosawa irrompía no panorama europeo causando sensación non só polas novidosas formas narrativas (que deron nome propio a unha técnica de narración) senón pola factura visual; por primeira vez unha cámara enfocaba directamente ao sol. Os filmes de recreación histórica do Xapón medieval e a súa ritualización do combate e a honra, así coma os filmes de Kung-fu e samuráis son tomadas e adaptadas posteriormente por directores coma Kitano, Ang Lee ou Chan-wook.

As formas narrativas e a estética dos filmes do coreano Park Chan-wook supoñen un paso adiante nesta tradición que se podería definir como de vangarda. Digo isto porque sempre foi un estilo de cinema con fondo puso tradicional e ao mesmo tempo vangardista (sobre todo nos modos). A estética da violencia acada con Chan-wook un novo estadío. Os planos e xogos de cámara crean efectos extraordinarios ao tempo que impactantes, fermosos ou desagradables. A montaxe é trepidante e non hai nada no apartado artístico que sexa deixado ao azar. Os decorados, vestiario, caracterizacións, etc. está coidadísimos coa fin de producir un impacto estético continuo. Até as armas adquiren ese valor.

Park Chan-wook deuse a coñecer en Europa co filme Join Security Area, un thriller crítico coas políticas exteriores de intervención norteamericanas. De todos xeitos, a fama e o recoñecimento masivo viñéronlle dadas a partires dos tres filme coñecidos como A triloxía da vinganza. O primeiro dos filmes desta triloxía é Sympathy for Mr. Vengeance, no que hai un punto de vista un pouco máis sociolóxico que nas outras, a violencia é desencadeada por mor das inxustizas sociais nun país metido de cheo no capitalismo. A segunda, e máis coñecida e premiada, é a estremecedora Oldboy. Aquí comézanse a ver as artes visuais de Chan-wook xa dende os títulos de crédito. É un filme de grande factura estética e cun trasfondo filosófico e narrativo complexo. Hai que dicir aquí que Park Chan-wook estudou filosofía e foi crítico de arte antes de adicarse ao cinema. Aquí o escenario é un mundo de a cabalo entre a realidade e o soño, no que as preguntas son máis importantes que as respostas e no que o espectador asiste ao desenvolvemento dunha serie de acontecementos violentos coa fin de obter a vinganza necesaria para a salvación do individuo. A redención pasa pola dor. Está en relación con multitude de referentes, dende o mito edípico até a Caverna de Platón. A triloxía péchase con Sympathy for Lady Vengeance, a máis lírica das tres e na que asistimos á elaboración da vinganza por parte da protagonista. A felicidade aparente é o punto de partida para a masacre e a dor.

O seu derradeiro filme I'm a Cyborg, But That's OK cambia un pouco o ton respecto da violencia. Aínda así non desaparecen os planos recreándose en mutilacións (sen chegar ao extremo do martelo de Oldboy). A factura visual desta película é impactante e diferente a case calquera outra que poidamos ver. O argumento xa non xira en torna ás vinganzas nin a redención a través da violencia senón que nos sitúa no mundo dunha rapaza desequilibrada que nos sumerxe nun espazo a medio camiño entre o real e o ficticio. Unha boa amiga definiuna como Amélie en friki, creo que é a mellor definición que se lle podería dar.

Etiquetas: Cinema

Se hai un tópico para o cinema oriental (á parte de "es raro, no lo entiendo") é o da violencia. Moitas veces os tópicos son simplemente iso, tópicos, pero hai ocasións en que teñen un pouso de verdade ou polo menos, de aproximación a esta. É ben certo que os filmes orientais - refírome aqui aos coreanos e xaponeses principalmente- adoitan ter unha carga importante de violencia, mais non é unha simple plasmación dela senón unha representación dalgo tan propio (e tópico tamén) destas sociedades; as tradicións e a espiritualidade.

É por iso que moitas veces non somos quen de compreder moitas das cousas que acontecen nestas producións nun primeiro visionado ou sen ter referencias explícitas sobre certos mecanismos culturais. A maior inxustiza que se pode cometer contra estes filmes é a dobraxe. Xa falei algunha vez disto, pero é que penso que nestes casos non só se bota por terra o traballo dos actores, senón que perde o sentido completamente. Ves xente xesticulando dun xeito estraño e movendo a boca coma se berrasen mais poden estar a falar nun ton normal ou mesmo amistoso.

A violencia que está tan presente no cinema oriental (seguirei chamándolle así por economía lingüística), adoita ser consecuencia dunha profunda reflexión sobre algún aspecto social levado á transcendencia espiritual dunha cultura na que a tradición e a globalización van da man. A alta tecnoloxía e os sistemas sociais máis antigos van da man, tinguidos, iso si, dunha espiritualidade profunda.

Esta violencia pode ser consecuencia de moitas cousas pero se hai un motivo que a pode desencadear por riba dos outros é a vinganza. Non é moitas veces unha vendetta por cuestións de poder ou cartos (que ao fin veñen sendo a mesma cousa) senón unha sorte de arranxo metafísico para devolver a orde pechando un mal desencadeado por algunha entidade, en moitos casos unha persoa ou persoas.

Hai moitos xeitos de entender o cinema, nos distintos e múltiples aspectos que este ten, e cada un ten os seus gustos, pero é que cando o aspecto visual e o narrativo acadan un nivel de orixinalidade tal - sempre tomando como referencia os produtos occidentais- neste tipo de filmes que eu fico prendido deles.

Etiquetas: Cinema

DEITADO FRENTE Ó MAR...

Lingua proletaria do meu pobo
eu faloa porque si, porque me gusta
porque me peta e quero e dame a gana
porque me sae de dentro, alá do fondo
dunha tristura aceda que me abrangue
ó ver tantos patufos desleigados,
pequenos mequetrefes sen raíces
que ó pór a garabata xa non saben
afirmarse no amor dos devanceiros,
fala-la fala nai,
a fala dos abós que temos mortos,
e ser, co rostro erguido,
mariñeiros, labregos da linguaxe,
remo e arado, proa e rella sempre.

Eu faloa porque si, porque me gusta
e quero estar cos meus, coa xente que sufren longo
unha historia contada noutra lingua.

Non falo prós soberbios,
non falo prós ruíns e poderosos,
non falo prós finchados,
non falo prós estupidos,
non falo prós valeiros,
que falo prós que aguantan rexamente
mentiras e inxusticias de cotío;
prós que súan e choran
un pranto cotián de volvoretas,
de lume e vento sobre os ollos núos.
Eu non podo arredar as miñas verbas de
tódolos que sufren neste mundo.
E ti vives no mundo, terra miña,
berce da miña estirpe,
Galicia, doce mágoa das Españas,
deitada rente ó mar, ise camiño...

-----

Celso Emilio Ferreiro

Etiquetas: Blogues pola lingua

Lembro perfectamente o día en que tiven entre as mans a flamante Mega Drive de Sega. Era un artefacto impresionante, moito máis grande do que parecía nas fotos das revistas e dunha cor negra, negrísima. O pack incluía un mando e un xogo. Sempre me fascinou esa política de "un mando", ao final acababas mercando outro para xogar cos amigos pero, por que raios non o mercaban eles? A fin de contas, ti xa puñas a casa, o xogo e a consola. Iso polo menos, a merenda e os refrescos eran opcionais.

O xogo que viña era Flashback, esa palabra que tanto escoitaría ao longo da miña vida dende entón, aínda que case nunca en relación con este magnífico xogo. Mais ben en relación co cinema (Ai, Tarantino, Tarantino...) ou coa literatura ("o flashback tamén chamdo analepse...") eu sempre estaba por dicir que tamén se coñecía como The quest for identity. Nunca o cheguei a comentar, parecíame fóra de lugar.
O xogo era sensacional, impresionábame a aparencia gráfica que tiña, ao xeito de ilustración, con cores moi diferentes ao habitual, semellaba debuxo simple de banda deseñada, sen filigranas mais con certo estilo.
A ambientación era cyberpunk, a pesares de que eu non coñecía tan sequera o termo, viñérase rapidamente á cabeza Blade Runner, pola combinación de vestiarios actuais e futuristas, o coche no que fuxías era moi parecido ao patrulla de Deckard, a pistola... incluso no propio personaxe.
Visto co paso do tempo, samella máis interesante aínda, e unha revisión que lle fixen o ano pasado deu para moito. Unha das cousas que pasara por alto no momento, non por anecdótica (era clave no transcurso da historia) senón por falla de referencias era o Holocubo. Tratábase dun pequeno obxecto de forma cadrada do que saía unha historia que pasaba por ser a túa mais non era seguro. Lembreime deste obxecto vendo Mulholland Drive, nese momento clave do filme no que no teatro aparece por vez primeira esa pequena caixa que se abre e a partires de aí todo se volve -máis- confuso. Será que David Lynch púxose a xogar ao Flashback despois de rematar Twin Peaks?

Etiquetas: Cinema, Videoxogos

Etiquetas: Música, Os meus favoritos: